Sunday, February 25, 2018

Canlyniadau’r refferendwm fesul etholaeth

Bydd y sawl sy'n cofio noson cyfri refferendwm Ewrop yn cofio i'r canlyniadau gael eu rhyddhau fesul awdurdod lleol ym mhob man ag eithrio Gogledd Iwerddon. Mae'n debyg bod y ffigyrau wedi eu coledu bellach yn ol etholaeth seneddol - sy'n rhoi darlun ychydig yn wahanol ar bethau.  Wele canlyniadau Cymru isod.  Gellir gweld y canlyniadau llawn yma.



Canol Caerdydd - 69.7
Arfon - 65.1
Gogledd Caerdydd - 60.9

Gorllewin Abertawe - 57.4
Gorllewin Caerdydd - 55.2
De Caerdydd - 55.1
Ceredigion - 54.6
Pontypridd - 54.2
Mynwy - 52.2
Meirion Dwyfor - 51.7
Pen y Bont - 50.4

Gwyr - 49.9
Ynys Mon - 49.1
Brycheiniog a Maesyfed - 48.3
Bro Morgannwg - 47.7
Gorllewin Clwyd - 47.5
Gorllewin Casnewydd - 47
Aberconwy - 46.7
Dwyrain Caerfyrddin / Dinefwr - 46.3
Castell Nedd - 45.8
Delyn - 45.3
Caerffili -44.9
Gorllewin Caerfyrddin / De Penfro - 44.7
Llanelli - 44.6
Preseli Penfro - 44.3
Trefaldwyn - 44.1
Dyffryn Clwyd - 44.1
Cwm Cynon - 43.1
Wrecsam - 42.7
Alun a Glannau Dyfrdwy - 42.3
Merthyr - 41.6
Islwyn - 41.2
Ogwr - 40.3
Aberafon - 40.1

De Clwyd 39.8
Dwyrain Casnewydd 39.8
Torfaen - 39.2
Rhondda - 38.8
Blaenau Gwent - 38
Dwyrain Abertawe 38

Saturday, February 24, 2018

Gwilym Owen eto fyth

Wedi cael y myll am bod Jess Blair (neu ‘Jess bach’ chwedl yntau)wedi awgrymu y dylai bod mwy o ferched yng ngwleidyddiaeth Cymru mae Gwilym y tro hwn


Yn wir roedd Gwil wedi ypsetio cymaint nes iddo fynd a ni am dro o gwmpas Ynysoedd Prydain i dynnu sylw at yr hyn mae’n ei ystyried yn fethiannau mawr mewn sefyllfaoedd sy’n cael eu harwain gan ferched - y methiant i ddod i gytundeb rhwng pleidiau Gogledd Iwerddon, ffreao mewnol ym Mhlaid Cymru, colli seddi a gohirio’r alwad am refferendwm gan yr SNP a methiant y Toriaid i ennill Etholiad Cyffredinol 2017.


Rwan, mae’r ymarferiad yma’n un cwbl idiotaidd - hyd yn oed o dan safonau Gwilym. Mae’n esiampl dda o gau resymu.  Mae’r sefyllfoedd anodd mae Gwilym wedi eu dethol yn aml yn rhai sy’n cael eu gyrru gan amgylchiadau cymhleth, ond mae’n eu priodoli i statws arweinyddol merched mewn gwleidyddiaeth gan awgrymu bod merched - trwy ddiffiniad - yn dda i ddim am wleidydda ac arwain.


O ddethol sefyllfaoedd penodol yn ofalus gallem ddefnyddio’r un dechneg i ‘brofi’  bod pobl croen dywyll, dynion, Mwslemiaid, Iddewon, pobl hoyw, cefnogwyr Everton neu bobl sy’n bwyta pizza yn anobeithiol am redeg sefydliadau.  I ddweud y gwir gallem ddefnyddio’r math yma o resymu i gefnogi unrhyw ragfarn hyll rydym yn ei harddel. 


Does yna ddim problem o gwbl os ydi Gwilym Owen eisiau dadlau bod cwotau rhyw / ethnigrwydd ac ati yn amhriodol.  Does yna ddim problem chwaith iddo amddiffyn hawl pobl mewn oed mawr i wleidydda’n broffesiynol.  A dweud y gwir, dwi’n rhyw gytuno efo fo ynglyn a hynny - effeithlionrwydd gwleidydd ydi’r peth pwysig, nid blwyddyn ei eni.  Ond mae’n broblem pan mae’n defnyddio rhesymeg ysgol feithrin i awgrymu bod grwp mewn cymdeithas yn anaddas i arwain - ac yn arbennig felly os ydi’r grwp hwnnw’n un mwyafrifol.


Mae dyn yn deall pam bod Golwg yn teimlo y dylent gyflogi cefnogwr boncyrs o gibddall o’r Blaid Lafur - mae Cymru yn wladwriaeth un plaid i bob pwrpas, ac mae’r cylchgrawn yn ddibynnol  ar gymorthdaliadau cyhoeddus.  Ond ‘dydi rhai o’r agweddau mae Gwilym yn eu harddel ddim yn perthyn i’r Blaid Lafur, nag yn wir i’r unfed ganrif ar hugain.  Na ail hanner yr ugeinfed ganrif.  Mae cael amrywiaeth  barn yn un peth, ond mae rhoi llais i agweddau o’r Oesoedd Tywyll yn rhywbeth gwahanol.  Efallai ei bod yn bryd i Golwg ystyried beth ydi eu gwerthoedd creiddiol.

Sunday, February 18, 2018

Sylw neu ddau ynglyn a lleoliad gwleidyddol y Blaid

Mae problem y Blaid yn eithaf syml yn y bon ac mae’n ymwneud a lleoliad gwleidyddol.  Cyn ymddangosiad Corbyn ar y ffurfafen wleidyddol roedd y Blaid wedi ei lleoli i’r chwith i Lafur - ac roedd y fan honno yn lle eithaf defnyddiol i fod yn wleidyddol.  Roedd Llafur Milliband yn lled gefnogi’r consensws Prydeinig ynglyn a llymdra ac roedd hynny’n rhoi cyfle i’r Blaid ddenu pobl na fyddai’n edrych i’w chyfeiriad fel rheol.  Adlewyrchwyd hynny yn Etholiad Cyffredinol 2015 - er mai dim ond tri aelod seneddol etholwyd, o safbwynt canrannol roedd y perfformiad (o safbwynt canrannol) ymysg y gorau yn hanes y Blaid.  Adlewyrchwyd hynny i raddau yn Etholiad Cynulliad 2016 pan ddaeth y Blaid yn ail o ran nifer pleidleisiau a seddi a rhoi pwysau sylweddol ar Lafur yn rhai o’i chadarnleoedd traddodiadol.

Y broblem efo Corbyn o safbwynt y Blaid - neu o leiaf y fersiwn boblogaidd o Corbyn sy’n bodoli ar hyn o bryd - ydi nad ydi hi’n bosibl i blaid arall leoli ei hun i’r chwith iddo.  Felly mae’n rhaid gwneud rhywbeth arall.  Pan ‘dwi’n dweud hyn wrth bobl maent yn aml yn camddeall ac yn cymryd fy mod o blaid newid lleoliad y Blaid ar y sbectrwm De / Chwith.  Nid dyna dwi’n ei awgrymu - dwi’n hollol gyfforddus efo’r lleoliad sydd gennym ar hyn o bryd - angen gwneud pethau ychwanegol yn fwy effeithiol ydym ni, nid gwneud pethau amgen.  Mewn geiriau eraill rydym angen pwysleisio rhai o’r pethau eraill sy’n ein gwahaniaethu ni oddi wrth y Blaid Lafur.

I mi mae yna dri thema cyffredinol  lle gellir gwneud hynny.  Maent fel a ganlyn:

Y mater mawr - ac amlwg - i fynd ar ei ol ydi gydael yr Undeb Ewropiaidd.  Yn y bon mae agwedd Corbyn at y mater holl bwysig hwn fwy neu lai yn union yr un peth ag un Jacob Rees Mogg.  Mae’r rhesymau pam bod y ddau eisiau cymryd cwrs fydd yn cymhlethu’n fawr mynediad y DU i’w phrif farchnadoedd yn gwbl wahanol, ond mae’r polisi ei hun fwy neu lai yn union yr un peth.  Mae Ress Mogg a Corbyn eisiau gadael y Farchnad Sengl a’r Undeb Tollau, ac maent eisiau gwneud hynny beth bynnag y niwed fydd hynny yn ei wneud i safonau byw a chyflwr materol pobl.  Mae rhesymeg y ddau wedi ei seilio ar ffantasi llwyr ynglyn a phwysigrwydd y DU.  Mae’r ddau yn meddwl bod yr UE am negydu efo’r DU oherwydd bod marchnadoedd y DU yn bwysig iddi.  ‘Dydi’r UE ddim am negydu mewn ffordd allai danseilio cyfraith a rheoliadau’r UE - y cwbl mae nhw ei eisiau ydi deall yn union beth mae’r DU ei eisiau ac ymateb i hynny yng nghyd destun cyfraith Ewrop.  Ni fydd rhan 2 o’r trafodaethau fawr gwahanol i rhan 1- proses o’r UE yn dweud wrth y DU beth i’w wneud fydd hi, gyda’r DU yn strancio a tantro cyn derbyn y cyfarwyddiadau.  Bydd canlyniadau codi ffin galed rhwng y DU a’i phrif farchnadoedd yn hynod niweidiol i bron i bawb yng Nghymru.  Mae’r Blaid angen bod mewn sefyllfa lle mae’r gwahaniaeth rhyngddi hi a Llafur Corbyn yn gwbl, gwbl amlwg i pob copa walltog yng Nghymru.

Mae’r ail yn ymwneud a natur sylfaenol Brydeinig Llafur Corbyn.  ‘Dydi Corbyn ddim yn deall datganoli, a ‘dydi o ddim yn deall y gwahaniaeth yn hunaniaeth Cymru a gweddill y DU.  Mae hyn yn cael ei adlewyrchu mewn pob math o bethau - gyda helynt dewis ymgeisydd Llafur yn Arfon yn esiampl diweddar iawn.  Mae’n cael ei adlewyrchu hefyd gan fethiant Llafur Corbyn i ddangos parch at ddymuniadau Llafur Carwyn Jones ym Mae Caerdydd.  Gallwn ddisgwyl i arweinyddiaeth y Blaid Lafur yng Nghymru i gwympo i’r Corbynistiaid yn ystod y flwyddyn hon a bydd hynny’n gwaethygu’r sefyllfa.  Mewn geiriau eraill mae dominyddiaeth Corbyn o’i blaid yn rhoi cyfleoedd i’r Blaid ymosod ar Lafur am beidio bod yn ddigon Cymreig.  

Yn drydydd mae methiant parhaus Llafur yn cynnig cyfleoedd.   Fel gwlad rydym wedi bod yn pleidleisio i Lafur ers canrif ac mae’r Blaid honno wedi dominyddu’r Cynulliad Cenedlaethol ers ei chychwyn ac rydym ar waelod pob tabl rhyngwladol. Rydym angen canolbwyntio mwy ar feirniadu’r nghyfartaledd cwbl grotesg mewn gwariant ar is adeiledd yng Nghymru, methiant y llywodraeth Lafur yng Nghaerdydd i fynd i’r afael a thlodi yn ei chadarn leoedd ei hun, methiant Llafur yng Nghymru i wella safon gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru i unrhyw raddau arwyddocao, methiant llywodraeth Lafur Cymru i wella’r economi ac ati, ac ati.

Mae canolbwyntio mwy ar y ddau thema olaf am wneud i’r Blaid ymddangos yn fwy negyddol, yn fwy cwynfanus ac yn fwy popiwlistaidd nag yw ar hyn o bryd - ond yn yr oes sydd ohoni gwleidyddiaeth felly sy’n cynhyrchu pleidleisiau.

Sunday, February 11, 2018

Pawb yn hapus a chytun ar long llawen Llafur Arfon

Mae'n debyg gen i nad fi ydi'r unig berson sy'n teimlo'n rhwystredig gyda Phleidwyr / cenedlaetholwyr sy'n anghytuno ac yn ffraeo yn gyhoeddus ar y cyfryngau cymdeithasol yn hytrach na defnyddio strwythurau mewnol i ddadlau eu hachos.  Wedi'r cwbl os ydi rhywun yn teimlo'n gryf am rhywbeth dydi'r defnydd o gyfryngau cymdeithasol ddim yn dylanwadu o gwbl ar ddisgwrs mewnol plaid - ond mae'n tynnu sylw at y sawl sy'n cwyno wrth gwrs.

Ond mae'n dipyn o gysur bod aelodau o bleidiau eraill yn euog o'r un ffaeleddau - a neb mwy felly na'n hen gyfeillion ym Mhlaid Lafur Arfon.  Ar yr wyneb ffrae ydi hi ynglyn a rhestr fer o ymgeiswyr ar gyfer yr etholiad San Steffan nesaf sydd ddim yn cynnwys unrhyw un sy'n siarad Cymraeg.  Mae Arfon wrth gwrs yn fwy Cymraeg ei hiaith na'r un etholaeth arall yng Nghymru ac mae'r holl wardiau 80%+ ag eithrio pedair wedi eu lleoli yno. 

Ond mae'r ffrae yn dinoethi holl rwygiadau Llafur Arfon - ac mae yna lwyth ohonyn nhw.  Ceir yr hollt arferol rhwng dilynwyr a gelynion Corbyn ond ceir hefyd hollt rhwng pobl dosbarth canol a dosbarth gweithiol, Cymry Cymraeg a phobl llai rhugl eu Cymraeg, pobl sy'n blaenori hawliau merched a rhai sydd ddim, pobl sy'n weddol newydd i'r Blaid Lafur a phobl sydd yno ers oes yr arth a'r blaidd.  

Wele rhywfaint o'r myllio isod.  Fy hoff ran i o'r ffrae ydi consyrn honedig Owein Prendergast am deimladau 'cymuned iaith Saesneg' Arfon oherwydd bod Sion yn dadlau y dylid cael ymgeisydd sy'n siarad y Gymraeg yn ogystal a'r Saesneg. 





























Tuesday, February 06, 2018

Alun a Glannau Dyfrdwy

Reit - gair brysiog ynglyn ag is etholiad heddiw yn Alun a Glannau Dyfrdwy.

Wele'r canlyniad yn 2016:



Yn anarferol iawn yn y DU bydd yr etholiad yn cael ei chynnal ar ddydd Mawrth.

Dydi hi ond y 4ydd is etholiad yn hanes y Cynulliad.  Y lleill oedd:

Ynys Mon 2013 (42.4% cyfradd pleidleisio) 

Blaenau Gwent 2006 (50.5%) 

 Dwyrain Abertawe 2001 (22.6%). 

A chofio bod  y gyfradd pleidleisio yn yr etholaeth yma'n isel iawn fel rheol beth bynnag (35% yn 2016), y ffaith bod yr etholiad yn cael ei chynnal ynghanol gaeaf ac nad ydi'r tywydd yn dda mae'n bosibl y bydd y 22.6% a gafwyd yn Nwyrain yn cael ei herio.  

Rhywbeth sy'n gyffredin i'r dair ydi bod y bleidlais Llafur a'r bleidlais Doriaidd wedi syrthio cryn dipyn pob tro o gymharu a'r etholiad blaenorol.  Mae record Plaid Cymru yn fwy cymysg.



Llafur sydd wedi dal yr etholaeth ym mhob etholiad San Steffan a cynulliad ers ei chreu, ac maent yn ffefrynnau i ddal yr etholaeth heno.  Ond ar gyfraddau pleidleisio isel iawn gall pethau anisgwyl ddigwydd.  Yn ychwanegol at hynny fydd y ffaith i'r ymgeisydd Llafur jibio'r ddadl deledu ddim wedi gwneud llawer o les iddo - mae gan jibio dadleuon hanes diweddar digon negyddol o ran yr effaith etholiadol.  Ond wedi dweud hynny mae Llafur yn boblogaidd yn y polau Prydeinig ar hyn o bryd - ac mae'r ardal yma o Gymru yn adlewyrchu gwleidyddiaeth y DU mwy nag unrhyw le arall yng Mghymru.A son am y ddadl deledu, mae'n weddol amlwg bod ymgeisydd Plaid Cymru, Carrie Harper ben ag ysgwydd yn well na'r tri ymgeisydd arall yn y ddadl.

Felly Llafur yn debygol o ennill - ond cyfle da i Carrie symud y Blaid yn ei blaen yn yr etholaeth.


Thursday, February 01, 2018

Beth ydi'r gwahaniaeth?

Cafodd Alun Davies y sac fel gweinidog yr amgylchedd gan Carwyn Jones yn ol yn 2014 am roi pwysau ar swyddogion yn y gwasanaeth sifil i roi gwybodaeth iddo nad oedd yn gyhoeddus am y cymorthdaliadau amaethyddol oedd nifer o ACau  neu eu partneriaid yn eu derbyn.  Mae'n debyg ei fod eisiau'r wybodaeth er mwyn gwneud defnydd gwleidyddol o'r honno.  

Gwrthododd y gweision sifil roi'r wybodaeth iddo, ac wedi sawl ymgais tynnwyd sylw Carwyn Jones at y sefyllfa a bu'n rhaid i hwnnw ddiswyddo Alun Davies gan nodi ei fod yn 'gwbl anghywir' i geisio dod o hyd i'r wybodaeth. 



Cais tebyg am wybodaeth gan Fwrdd Hywel Dda nad yw'n gyhoeddus gafwyd eleni gan Carwyn Jones - ac wrth gwrs roedd y Bwrdd ond yn rhy hapus i ildio'r wybodaeth - ac yn nodweddiadol o Fwrdd Iechyd doedden nhw ddim digon trylwyr i ddod o hyd i'r wybodaeth gywir.  Defnydd gwleidyddol a wnaethwyd o'r wybodaeth anghywir a dderbyniodd Carwyn Jones wrth gwrs.

Onid yr unig wahaniaeth rhwng cais y ddau ddyn mewn gwirionedd ydi bod gweision sifil yn benderfynol o gadw gwagle rhyngddyn nhw eu hunain a'r llywodraeth, tra bod y byrddau iechyd yn barod i gael eu defnyddio'n wleidyddol gan y llywodraeth?

Hynny yw 'does yna ddim gwahaniaeth rhwng gweithredoedd na chymhelliad Carwyn Jones yn 2018 ac Alun Davies yn 2014.  Yr unig wahaniaeth ydi bod Bwrdd Iechyd Hywel Dda yn fodlon cydweithredu efo man wleidydda gweinidogion ym Mae Caerdydd tra nad oedd y gweision sifil yn fodlon cael eu defnyddio.

Thursday, January 25, 2018

Gwilym Owen - rhif 111

'Dydw i ddim yn un am 'sgwennu i'r papurau, ond mi anfonais bwt i Golwg dro'n ol yn ymateb i un o golofnau fy hen gyfaill, Gwilym Owen.  Ymateb oedd y llythyr i honiad gan Gwil bod y wasg Gymreig yn rhy parod i amddiffyn y Sefydliad Cymreig.  Cytuno efo fo oedd y llythyr, tra'n nodi mai rhan o'r broblem ac nid rhan o 'r ateb oedd colofn Gwil cyn ei bod yn hynod gyndyn i herio'r llywodraeth, ond ei bod yn ymosod ar un o'r gwrthbleidiau pob gafael.

Dwi ddim yn gwybod os cafodd y llythyr effaith, ond mae Gwil wedi cynhyrchu ambell i golofn sy'n herio'r llywodraeth Lafur ers hynny.  Ond yr hyn sy'n ddigri ydi bod yr ymosodiadau ar Lafur yn rhyfeddol o swil a gwan galon.  Er enghraifft pan dorrodd y stori anffodus am farwolaeth Carl Sargent a'r honiadau o fwlio oddi mewn i'r llywodraeth Lafur, aeth Gwil ati i son am y stori - ond ei brif darged oedd y cyfryngau newyddion am beidio sylwi ar y bwlio honedig yn hytrach na'r sawl oedd yn gyfrifol amdano.

Mae'r ymdrech yn rhifyn cyfredol Golwg yn dangos yr un swildod rhyfedd.  Mae traean gyntaf yr erthygl yn rhyw hanner beirniadol o Lafur ac mae'r gweddill yn ymysodiad ar Blaid Cymru.  Mae'r gwahaniaeth yn y ddau ymdriniaeth yn ddadlennol - ac yn wir yn ogleisiol.  

Ceir cyfeiriad at Alun a Glannau Dyfrdwy yn y rhan sy'n cyfeirio at Lafur - ond dydi Gwil ddim eisiau ymhelaethu pam na fyddai'n briodol i Carwyn Jones ymddangos mewn darllediad gwleidyddol cyn yr is etholiad.  Mae ei sylwadau ar Lafur Cymru yn hynod gul - ymddengys ei fod yn poeni nad oedden nhw'n ddigon parod i gydnabod poblogrwydd Jeremy Corbyn yn y gorffennol, a'i fod yn gobeithio y byddant yn sefydlu dull dewis arweinydd sy'n sicrhau ethol un o ddilynwyr Corbyn.

Mae'r ymosod ar Blaid Cymru yn dangos llai o ffocws - pam bod Leanne Wood yn ail godi polisiau Sosialaidd (dydi'r cwestiwn hwn ddim yn cael ei anelu at Corbyn wrth gwrs), 'dydi ei Chymraeg hi ddim digon da i Gwil, mae Gwil yn flin oherwydd ei fod yn credu i Rhun ap Iorwerth fynegi y byddai'n fodlon cyd weithio efo'r Toriaid,  a dydi Gwil ddim yn meddwl llawer o'r drefn gwynion chwaith.  

Mae'r cyferbyniad rhwng arddull dau ran yr erthygl yn ddigri hefyd.  Mae'r darn cyntaf yn foel ac yn bwyllog.  Mae Gwil yn cael ei hun mewn cryn stad wrth 'sgwennu'r ail hanner -  mae'n llawn iaith liwgar 'chware plant personol, cecru mewnol plentynaidd,  milain' a chymhariaeth efo UKIP. 

Os mai ffordd Gwil o ddangos y gall fod yn feirniadol o'r Blaid Lafur Gymreig ydi sgwennu truth poenus sy'n mynegi nad ydyn nhw'n ddigon tebyg i 'r Blaid Lafur Seisnig - ac os ydi'r llythyr 'sgwennais i'n gyfrifol am yr ymdrechion rhwymedig yma i feirniadu Llafur Cymru, dwi'n difaru ei 'sgwennu.

Wednesday, January 24, 2018

Argymhellion y Comisiwn Ffiniau yng Ngwynedd - rhan 1


 Mae'r Comisiwn Ffiniau wedi cyhoeddi eu cynigion drafft diweddaraf ar gyfer Cyngor Gwynedd.  Mae'r nifer cynghorwyr yn syrthio o 75 i 69.  'Dwi'n bwriadu cymryd cip ar y newidiadau yn Arfon, Dwyfor a Meirion tros y dyddiau nesaf, gan ddechrau efo Arfon.

Y peth cyntaf i'w nodi mae'n debyg ydi'r gyflafan ym Mangor gyda nifer y cynghorwyr yn disgyn o ddeg i chwech.  Mae yna or gynrychiolaeth wedi bod yn y ddinas ers cryn gyfnod gyda ambell i gynghorydd yn cael ei ethol efo nifer cymharol fach o bleidleisiau - ymhell o dan 100 mewn ambell i achos.

Un enghraifft o hyn ydi'r argymhelliad isod i uno ward dau gynghorydd Menai efo ward un cynghorydd Garth i greu  un ward un aelod. 


Bron mor drawiadol ydi'r datblygiadau ar yr ochr arall i'r ddinas gyda Marchog (Maes G i bob pwrpas) yn colli un o'i ddau aelod.





Mae pethau'n mynd i'r cyfeiriad arall yn Nyffryn Ogwen gyda wardiau un aelod Bethesda a Gerlan yn cael eu huno ac yn cael aelod ychwanegol.

Draw yng Nghaernarfon cymharol ychydig o newid sydd - ond bod y prif newid o ddiddordeb arbennig i'r blogiwr yma.  Ar hyn o bryd mae'n cynrychioli ward dau aelod Seiont (gan ddod yn ail pell i'r Cynghorydd annibynnol Roy Owen ym mis Mai).  Mae'r ward honno'n cael ei rhannu'n ddau (Hendre a Chanol y Dref) ac mae darnau cymharol fach o wardiau cyfagos yn cael eu hychwanegu at y ward newydd yng nghanol y dref. 



Datblygiad diddorol rhwng Caernarfon a Bangor ydi'r hyn sy'n digwydd yn ardal Felinheli / Bethel.  Bethel ydi ward Sion Jones wrth gwrs.  Mae'r ddwy ward un aelod yn cael eu cyfuno i greu ward dau aelod.  Mae'r Felinheli gyda phoblogaeth llawer uwch nag un Bethel, ac mae'n gaer etholiadol i Blaid Cymru ers blynyddoedd.  Mae'n debyg bod cefnogaeth y Blaid gyda'r uchaf yng Nghymru yn y rhan yma o lannau'r Fenai.
 



 Mae yna nifer o newidiadau eraill yn Arfon - er bod y rhan fwyaf ohonynt yn weddol fach.  Un sy'n ddiddorol o bosibl ydi gwahanu pentrefi cyfagos Rhostryfan a Rhosgadfan i'r gorllewin o Gaernarfon a'u lleoli mewn wardiau gwahanol. 


Gellir gweld yr adroddiad llawn yma.









Sunday, January 14, 2018

Mymryn o gymorth i Donald Trump

Nid yn aml y bydd Blogmenai yn ceisio cynnig cymorth i Arlywydd Unol Daleithiau'r America, ond cyn bod Donald Trump methu deall pam nad ydi pobl yn symud i fyw i America o Norwy, mi wna i geisio egluro.

Os ydych yn byw yn Norwy rydych yn debygol o fyw  yn hirach nag os ydych yn byw  yn America.  Gallwch ddisgwyl byw i fod yn  79 years os ydych yn ddyn yn y wlad ac yn 83 os ydych yn ddynas.  Y ffigyrau cyfatebol ar gyfer UDA ydi 76 a 81.

Ac wedyn wrth gwrs rydych yn debygol o fod yn gyfoethocach os ydych yn byw yn Norwy - GDP y pen yn y wlad honno ydi $73,450 - sy'n gyfforddus uwch na'r $61,687 a geir yn America.

Os ydi pethau'n mynd o chwith mae gan Norwy gronfa genedlaethol o - $1000,000,000,000 - tua $190.000 am pob un o drigolion yr wlad.  Does gan America ddim cronfa gyfatebol - er bod rhai o'r taleithiau unigol  efo rhai - ond mae nhw'n llawer iawn llai. 

Mae'r ddwy wlad yn agos at ei gilydd o ran cyflawniad addysgol ( fel mae hwnnw'n cael ei ddiffinio gan gynghrair Pisa), gyda Norwy mymryd ar y blaen.  

Dydi cymdeithas anghyfartal ddim yn ddelfrydol i fyw ynddi - a does yna'r un wlad llai anghyfartal na Norwy.  O dan y mesur anghyfartaledd rhyngwladol - Gini - mae Norwy yn sgorio 23.5, y sgor isaf yn y Byd.  Sgor America ydi 41.1.  

Mesuriad datblygiad dynol ydi HDI (cyfuniad o ystadegau addysg, incwm a hyd bywyd)   Unwaith eto mae Norwy gydasgor o  0.949 yn perfformio'n well na'r un gwlad arall.  Mae sgor America hefyd yn uchel iawn - 0.920 - sy'n ei rhoi'n ddegfed.

Mae Norwy yn bedwerydd ym Mynegai Hapusrwydd y Byd tra bod yr UDA yn drydydd ar ddeg.  

Ac yna wrth gwrs mae'r UDA hefyd yn lle uffernol o berygl i fyw ynddo.  Mae tros i 15,000 o drigolion yr wlad anffodus yma'n cael eu llofruddio'n flynyddol gan eu cyd Americanwyr - yn bennaf efo'r gynnau sydd i'w cael ym mhob man yno.  Mae trigolion America yn ofni ei gilydd i'r fath raddau mae ganddynt 300m o ynnau i amddiffyn ei hunain rhag eu cymdogion.  Mae'r gyfradd llofruddiaeth yn 4.88 am pob 100,000 o'r boblogaeth.  Os ydych yn byw yn agos at Donald ei hun yn Washington DC mae'r gyfradd yn llawer, llawer uwch.  Mae llofruddiaeth yn brin iawn yn Norwy gyda tua 1 llofruddiaeth am pob 200,000 o'r boblogaeth.

Felly mae'r ateb i gwestiwn Donald yn eithaf syml - dydi pobl ddim yn symud o wlad gyfoethog, hapus, diogel, cyfartal, ddatblygedig i wlad sy'n llai cyfoethog, llai hapus, llai cyfartal, llai diogel a llai datblygedig yn aml iawn.

Gyda llaw - peidiwch a gofyn am Gymru - ar wahan i'r ffaith nad ydym yn rhai mawr am lofruddio'n gilydd, rydym yn perfformio'n waeth na'r naill wlad na'r llall ar bob mesur.  Mae'n amlwg bod y DU yn gweithio'n wych i ni.

Tuesday, January 09, 2018

Pwy sy'n trydar yn y Gymraeg?

Yn dilyn rhyddhau ffigyrau Cymdeithas yr Iaith sy'n dangos mai ychydig iawn o Gymraeg fyddai'n cael ei ddefnyddio yn y Cynulliad oni bai am aelodau Plaid Cymru roeddwn yn rhyw feddwl y byddai'n syniad cael cip ar faint o ddefnydd sy'n cael ei wneud o'r Gymraeg ar gyfryngau cymdeithasol gan gwahanol wleidyddion Cymreig.  Felly dyna fynd ati i edrych ar gyfrifon trydar nifer o wleidyddion sydd wedi eu dewis oherwydd eu bod nhw'n ystyried eu hunain yn gefnogol i'r iaith Gymraeg a 'u bod yn rhugl(ish) eu Cymraeg.

Gair o rybydd i ddechrau - edrych ar y 20 trydariad (nid ail drydariad) diwethaf wnes i - mae hynny'n sampl bach, ac mae'n anheg efo un neu ddau.  Er enghraifft mae yna fwy o drydyriadau Saesneg yn sampl Rhun ap Iorwerth na sy'n arferol ganddo oherwydd iddo gael ei hun mewn dadl efo rhywun di Gymraeg yn ystod cyfnod y sampl.

Ta waeth - mae'r ffigyrau'n eithaf diddorol.  Mae trydyriadau Cymraeg Dafydd Elis-Thomas wedi mynd yn hynod brin ers iddo gael ei godi'n weinidog.  Mae Sion Jones yn trydar i'w etholwyr bron yn llwyr yn Saesneg er ei fod yn cynrychioli un o'r hanner dwsin ward mwyaf Cymraeg yng Nghymru, a dim ond pan mae'n cyfeirio at y Gymraeg mae'r Gweinidog sy'n gyfrifol am y Gymraeg yn defnyddio'r iaith.  Mae'r Prif Weinidog yn ailadrodd pob trydariad Saesneg gair am air yn y Gymraeg - ac felly'n trydar hanner yr amser yn Gymraeg.  Un gair mae Ysgrifennydd Gwladol Cymru wedi ei 'sgwennu'n Gymraeg mewn 20 trydariad - diolch - a hynny ar ddiwedd neges oedd fel arall yn uniaith Saesneg oedd wedi ei chyfeirio at ysgol cyfrwng Cymraeg. 

Fel arall mae pethau yn mynd yn ol y disgwyl - Pleidwyr sy'n defnyddio'r Gymraeg. 



Diweddariad ynglyn a chyfrifon swyddogol - hy Carwyn Jones - diolch i Aled ap Dafydd


A diolch i Vaughan am y diweddariad:


Mae'r cyfri personol Carwyn Jones fwy neu lai yn uniaith Saesneg (ar wahan i ail drydar) gyda 19 o'r 20 trydariad diwethaf yn Saesneg a'r un sy'n weddill yn llongyfarch un o'i etholwyr Cymraeg ei iaith - yn ddwyieithog.  


Saturday, January 06, 2018

O'r diwedd y Gogledd ar flaen ciw Llafur Cymru

Mae'r blog yma wedi cwyno yn y gorffennol sawl gwaith yn y gorffennol bod llywodraeth Lafur Cymru yn benderfynol o beidio lleoli dim y tu hwnt i goridor yr M4 ac y byddai'n well ganddynt wynebu tragwyddoldeb yn Uffern na lleoli unrhyw beth yn y Gogledd.

Ond - am unwaith mae'r Gogledd yn cael blaenoriaeth gan Lafur Cymru - blaenoriaeth llwyr a hynny mewn maes pwysig iawn - cael gwared o swyddi gweision sifil.  Pan mae'n dod i greu swyddi cyhoeddus mae'r Gogledd ar gefn ciw Llafur Cymru - ond pan mae'n dod i ddifa swyddi rydym ar flaen y ciw.

Diolch bois.

Friday, January 05, 2018

Yr hen gyfryngau unochrog 'na


And I also feel sure that the appallingly biased presentation of debate by some of the media, intended to undermine the UK in negotiations to the extent that we might reject the final negotiated deal is making the British people more in favour of leaving.

Mae'n rhan o naratif cefnogwyr Brexit wrth gwrs bod y cyfryngau a'r sefydliad i gyd yn eu erbyn. Er cywirdeb dwi'n rhestru isod y cyfryngau oedd o blaid ac yn erbyn Brexit adeg y refferendwm ynghyd a'u cylcgrediad.

O blaid Brexit:

Sun (1.7m cylchrediad)
Daily Mail (1.5m)
Telegraph (490k)
Mail on Sunday (1.3m)
Sunday Times (797k)
Sunday Telegraph (797k)
Daily Star - heb ddatgan, ond y cyfeiriad golygyddol o blaid Brexit (425k)
Daily Express (427k)
Sunday Express (396k)
Sun on Sunday (1.45m).

O blaid Aros:

Times (438k)
Daily Mirror (776k)
I -  heb ddatgan, ond y cyfeiriad golygyddol o blaid Aros (284k)
Guardian (165k)
FT (118k)
Observer (194k)
Sunday Mirror (1.8m)

Ac ar ben hynny mae nifer o'r papurau sydd o blaid Brexit yn uwd o gelwydd ac yn llawn optimistiaeth gorffwyll cwpl ddi dystiolaeth.

Sunday, December 31, 2017

Ffigyrau'r flwyddyn

Yn ol statcounter dyma'r flwyddyn fwyaf prysur erioed i Flogmenai - nid fy mod yn credu'r ffigyrau a dweud y gwir.  'Dwi wedi blogio llai yn 2017 'na dwi wedi ei wneud ers blynyddoedd - a 'dwi ddim yn siwr beth ydi'r neges i'w chymryd os ydi llai o flogio yn arwain at ddarlleniad uwch!

Thursday, December 28, 2017

Rhagweld 2018 - rhan 4

Theresa May.  Flynyddoedd maith yn ol roedd yna swydd yn India oedd gyda'r gwaethaf yn y Byd.  Disgwylid i ddeilydd y swydd dreulio ei ddiwrnod gyda'i ddwylo ynghanol afon o garffosiaeth agored yn chwilio am rhywbeth - unrhyw beth - o werth ynghanol y budreddi -  pres, darn o fetel, potel - unrhyw beth. Mae swydd bresenol Theresa May yn ymdebygu i'r swydd anymunol yma mewn rhai ffyrdd.

Mae'r greadures  wedi goroesi hyd yn hyn oherwydd nad oes neb arall eisiau ei swydd yn yr amgylchiadau sydd ohonynt.  Pan ddaw'n glir mai derbyn cyfarwyddiadau gan yr UE fydd y 'negydu' yn y flwyddyn newydd - yn union fel y 'negydu' sydd eisoes wedi mynd rhagddo, mi fydd yna ychydig o gicio a strancio gan Rees Mogg, Duncan Smith ac ati, a bydd y DUP yn chwythu ffiws os bydd ffin rhyngwladol yn cael ei bloncio ynghanol y Mor Celtaidd.  Ond yn y diwedd bydd y DU yn dilyn cyfarwyddiadau'r UE a bydd y setliad y byddwn yn ei gael yn rhywbeth gwaeth - ac efallai gwaeth o lawer - na'r hyn sydd gennym ar hyn o bryd.  Y rheswm am hynny ydi bod pawb yn deall erbyn hyn pwy sydd efo'r grym, a phwy nad oes ganddynt unrhyw rym - ond 'dydi'r sawl sydd wedi'n arwain i lle'r ydym ar hyn o bryd byth, byth am gyfaddef hynny. Byddant yn derbyn yr hyn y byddant yn ei gael yn union fel y gwnaethant yn gynharach y mis hwn.

Wedi'r setliad, ac wedi i'r DU adael yr UE bydd y gem yn newid - mi fydd rhaid i rhywun gymryd y bai am wneud smonach o bethau - a joban Theresa May fydd honno.  Bydd yn goroesi 2018 am resymau rydym eisoes wedi cyffwrdd a nhw, a bydd yn goroesi Brexit.  Wedyn - yn ystod hydref 2019 yn ol pob tebyg bydd yn cael ei hel i fyny'r planc ac yn cael ei lluchio i'r siarcod a bydd rhywun megis Jacob Rees Mogg yn cymryd ei lle.  Gallwn wedyn ddisgwyl llwyth o gimics bach diwerth fel y pasport glas.  Gall y system addysg ddisgwyl y pleser o gyflwyno dulliau mesur imperial i'r plantos.  

Wednesday, December 27, 2017

Rhagweld 2018 - rhan 3

Mae'r UE yn debygol i barhau i gefnogi llywodraeth Sbaen a bydd goblygiadau hir dymor i hynny.  Bwriad gwreiddiol yr UE oedd dod a'r rhyfeloedd hynod waedlyd sydd wedi 'sgubo tros gyfandir Ewrop tros y canrifoedd i ben trwy roi buddiannau tebyg i bob gwlad - ac mae hynny wedi bod yn hynod lwyddiannus.  Ond mae cymryd agwedd na all y ffiniau rhyngwladol oddi mewn i'r UE byth newid yn creu risg newydd i heddwch oddi mewn i'r UE.  Mae ffiniau gwleidyddol wedi newid ac  esblygu erioed, a byddant yn gwneud hynny am byth.  



Yn y gorffennol roedd y newidiadau hyn yn aml - ond nid pob tro -  yn digwydd oherwydd concwest milwrol, ond yn ddiweddar maent wedi adlewyrchu dymuniadau democrataidd y bobl sy'n byw o fewn eu ffiniau.   Lle nad oes cyfle i bobl fynegi eu hunaniaeth trwy ddulliau democrataidd, mae'r tebygrwydd o wrthdaro milwrol yn uwch.  Roedd y rhyfeloedd hir yng Ngogledd Iwerddon a Gwlad y Basg wedi eu hachosi - yn eu gwahanol ffyrdd - gan ddiffg cyfleoedd democrataidd i fynegi hunaniaeth genedlaethol.  Os ydi'r UE yn datblygu i fod yn rhwystr i newidiadau sy'n deillio o ewyllys democrataidd carfannau o bobl sy 'n byw yn yr UE bydd tyndra gwleidyddol yn adeiladu mewn gwahanol rannau o'r Undeb, a bydd tros amser yn arwain at dywallt gwaed.

Tuesday, December 26, 2017

Rhagweld 2018 - rhan 2

Carwyn Jones.  Beth bynnag ddaw o'r ymchwiliad swyddogol i fwlio yng nghoridorau pwer Bae Caerdydd, mae gan Carwyn Jones lawer o elynion oddi mewn i'r Blaid Lafur Gymreig bellach a bydd llawer o'r rheiny  eisiau gweld gwaed.  



Mae'r Blaid Lafur yn ehangach bellach wedi syrthio i ddwylo dilynwyr Corbyn, ac mae hynny wedi cael ei adlewyrchu yn y newid yn arweinyddiaeth Plaid Lafur yr Alban.  A gadael y sefyllfa Carl Sergeant o'r neilltu, mae Carwyn yn edrych yn greadur digon rhyfedd yng nghyd destun yr hyn ydi'r Blaid Lafur bellach.  Mae'n anodd credu y bydd gyda ni am hir.  Bydd yn syndod i mi os bydd yn goroesi'r flwyddyn fel arweinydd y Blaid Lafur Gymreig a Phrif Weinidog Cymru.

Sunday, December 24, 2017

Rhagweld 2018 - rhan 1

Os ydi'r blynyddoedd diwethaf wedi dysgu unrhyw beth i ni - y ffaith nad yw'n syniad da ceisio rhagweld y dyfodol ydi un o'r rheiny.  Ond mi wnawn ni anwybyddu'r wers honno a cheisio edrych ymlaen ar un peth pob dydd rhwng rwan a'r flwyddyn newydd.  Mi gychwynwn ni efo Brexit - lle arall?



Fel 2016 a 2017 Brexit fydd yn dominyddu 2018 yn wleidyddol.  Bydd y DU yn parhau i ogor droi yn ei hunfan o ran deddfwriaeth seneddol, ond bydd rhaid dod i bendrefyniadau mawr yn gynnar yn y flwyddyn ynglyn a'r math o Brexit mae'r DU ei eisiau.  Bydd pob math o broblemau a chymlethdodau'n dod i'r amlwg, fel ddigwyddodd yn 2017 - ond y cwestiwn mawr fydd rhaid ei ateb ydi os bydd ffin rhyngwladol llawn rhwng y DU ac Iwerddon, ac os felly ymhle fydd y ffin.  

Mae'r DU eisoes wedi addo i'r UE na fydd ffin ar ynys Iwerddon, ac i'r DUP na fydd Gogledd Iwerddon yn cael ei thrin yn wahanol i weddill y DU.  Rhesymeg hynny ydi na fydd yna ffin ryngwladol go iawn ynghanol y Mor Celtaidd chwaith.  Os ydi hynny'n cael ei wireddu ni fydd y DU yn gallu crwydro ymhell oddi wrth safonau'r UE o ran masnach a bydd yn parhau i fod yn atebol i'r ECJ.  Bydd ei gallu i lunio cytundebau masnach efo gwledydd eraill wedi ei gyfyngu'n sylweddol hefyd.  Os digwydd hynny bydd llawer o Doriaid yn ofnadwy, ofnadwy o flin.  

Mae yna rhywun am gael ei siomi - ac yn ymarferol naill ai'r DUP neu Jacob Rees Mogg ac Iain Duncan Smith fydd yn siomedig. O'r ddau ddewis mae'n debyg y bydd May yn dewis siomi'r DUP - a bydd hynny yn di sefydlogi'r llywodraeth ymhellach - a bydd yna oblygiadau i Gymru wrth gwrs.

Thursday, December 21, 2017

Pethau'n agos yng Nghatalonia _ _

_ _ os ydi'r polau i'w credu o leiaf.


Thursday, December 14, 2017

Ydi 90 Aelod Cynulliad yn ormodol?

O diar, mwy o anhapusrwydd i Felix - mae o'n ystyried cynnydd yn y nifer o Aelodau Cynulliad fel 'gorffwylldra llwyr'.




Ymddengys bod 'gorffwylldra llwyr' yn beth cyffredin braidd pan mae'n dod i senedd-dai a siambrau cyngor.

Cymru 3.06m
(60 AS).

Y DU - poblogaeth 64m
Ty'r Arglwyddi (812)
Ty'r Cyffredin (650) 
Cyfanswm (1462)

Powys 133,000 poblogaeth.
(73 cynghorydd).  

Gwynedd 122,000 poblogaeth.
(75 cynghorydd)

Yr Alban 5.3m poblogaeth.
(129 Aelod Senedd yr Alban).

Gogledd Iwerddon 1.8m poblogaeth
(108 aelod Cynulliad Gogledd Iwerddon.

Iwerddon -  4.6m poblogaeth
(156 TD)

Gwlad yr Ia - 323,000 poblogaeth
(65 Aelod Althing)

Blaenau Gwent - poblogaeth, fawr o neb.
(42 cynghorydd).